Создайте подобный сайт на WordPress.com
Начало работы

Արևելքի խաղողին գովենք

Հայաստան աշխարհը գոյություն է ունեցել և հիմա էլ կա հենց քաղցրահամ խաղողի շնորհիվ է:
֊Գովենք, գովենք, ու՞մ գովենք:
֊ Արևելքի խաղողին գովենք:

Գովենք, գովենք, ում գովենք,
Ջան, խաղող, ջան, ջան,
Խաղողի համը գովենք,
Ջան, խաղող, ջան, ջան:

Մամի մամի, խաղողը հասել ա

Մամի, մամի, խաղողը հասե՞լ է
Երեխաները բռնում են միմյանց ձեռքից և ուղիղ գծով կանգնում: Շարքի վերջում
կանգնածներից մեկը մյուսին հարցնում է.

  • Մամի, մամի, խաղողը հասե՞լ է:
    Մյուսը պատասխանում է.
  • Հասել է, հասմըսել է,
    Շանը կտամ, գելին կտամ,
    Քեզ մի ճութ չեմ տա:
  • Ինչո՞վ գամ` որ տաս:
  • Դհոլ — զուռնով:
    Հարցնողն իր խմբով, դհոլի և զուռնայի ձայներին նմանեցնելով, որևէ երաժշտություն
    «նվագելով», շարքի առջևից գալիս և անցնում է պատասխանողի և նրա կողքին
    կանգնածի թևերի տակով: Երբ շարքը նորից շարվում է իր նախկին դիրքով,
    պատասխանողի կողքին կանգնածի դիրքը փոխվում է: Նրա ձեռքերը խաչված են, իսկ
    ինքըշրջված հակառակ կողմ: Երկխոսությունը կրկնվում է մի քանի անգամ: Յուրաքանչյուր երկխոսության վերջում հանձնարարությունը տարբեր է լինում ձիով,
    մեքենայով, թռչկոտելով, մի ոտքով թռնելով, ավանակով, հաց ուտելով (հա՜մ, հա՜մ, հա՜մ,
    հա՜մ,) երգելով, գնացքով, զմփիկով, նապաստակի նման ցատկելով և այլն: Ամեն անգամ
    անցնում են արդեն շրջվածի և կողքին կանգնածի բռնած ձեռքերի տակով: Երբ անցնում
    են վերջին զույգի թևերի տակով, պատասխանողն ասում է.
  • Մամին կասիսխտոր ծեծեք: Շարքը, բաց չթողնելով ձեռքերը, ռիթմիկ թռիչքներ է կատարում բացականչելով.
  • Չը՜խկ, չը՜խկ, չը՜խկ, չը՜խկ:
  • Մամին կասի` լվացք ենք արել, պարանը կարճ է:
  • Քաշենք` երկարի:
    Երկու կողմից խաղավարները, որոնց կողմից է շարքի կեսը, նրանց հետ քաշում են
    այնքան, մինչև մեջտեղի կամ որևէ զույգի ձեռքեր իրարից բաժանվեն:

Կարծում եմ, նոր սերնդի ներկայացուցիչների համար այս նախադասությունները, մեղմ ասած, տարօրինակ է հնչում, բայց ոչ սեբաստացիների: Որքան էլ որ զարմանալի թվա, այն մեր սաների մանկության անբաժանելի մասն էր կազմում: Ավելին, օրը օր չի լինում, եթե այդ օրվա ընթացքում գոնե մեկ անգամ չենք խաղում ծիսական խաղեր:

Լոշիկ թխելու ծես

Խաղողածեսին ընդառաջ, այսօր պատրաստեցինք լոշիկ, որը ծեսի` ծիսական ուտեստն է։ Ալյուրը մաղեցինք: Հետո սկսում ենք խմոր հունցել՝ ալյուրի մեջ շաղախելով սեբաստացիական սիրով։ Գալիս է խմորի գնդերն անելու պահը:

Օդում մի քանի թռիչք անելուց հետո, լոշիկը նուրբ դրվում է թավայի մեջ։ Ահա պատրաստ է, անմահական հոտն է տարածել կրթական պարտեզով մեկ։

Խաղողաքաղի ծես

Խաղողահավաքի շրջանն է, ես վերադարձա մեր նախակրթարան՝ մի քանի օրով: Իմ այցելության ժամանակը համընկավ բերքահավաքի (խաղողաքաղի) հետ: Եվ առիթ ընձեռվեց մասնակցել այն գործին, որով երբևէ չէի զբաղվել:
Պարզվում է՝ խաղողաքաղը՝ հետաքրքիր, աշխույժ, ինչու ոչ, նաև համեղ գործընթաց է: Սաները և դաստիարակները հավաքվում են, գործը բաշխում իրար մեջ ու անցնում գործի: Աշխատանքն ավելի համ ու հոտով է դառնում ծեսի երգերի շնորհիվ: Խաղողը քաղեցինք, և ճանապարհ ընկանք դեպի Սուրբ երրորդություն եկեղեցի։ Օգոստոսի 14֊ին Խաղողօրհնեք էր և զարմանալի չէր լինի, եթե Արևելքի նախակրթարանում այդ տոնը չնշվեր։ Հագեցած և ծիսական օր ունեցանք։

Իսկ վերջում կատարեցինք միջավայրի խնամք։

Աշխատանք նախակրթարանում

  • Սաների ընդունելությունը կազմակերպվում է 08.30-09.30։ Դաստիարակներից մեկը 8:30 լինում է խմբասենյակում, ախտահանվում է, զգեստափոխվում, օդափոխում խմբասենյակը և սկսում դիմավորել սաներին: Մուտքի մոտ տեղադրված են ախտահանիչ հեղուկներ ձեռքերի համար (ալկոգել), իսկ հագուստի համար՝ 65 կամ 70 տոկոսանոց սպիրտ ցողող տարայով։  Դաստիարակներից մեկը դիմավորում է սաներին, Երեխայի բացակայության կամ ուշացման, ինչպես նաև դրանց պատճառների մասին ծնողը դաստիարակներին տեղյակ է պահում մինչև 09։30: Դաստիարակներց մեկը, սանին ուղեկցում է, դեպի ամառային լողափ՝ գունեղ խաղային միջավայր:
  •  Ամառային լողավազան-լողափի խնամք։
    Հենց տնից-նախակրթարան ճանապարհից էլ սկսում է նրանց ուսումնական գործունեությունը:  Սաներն ինքնուրույն են զգեստափոխվում: Դասավորում են աթոռները, մաքրում փոշիները, խնամում են բույսերը, ջրում և փխրեցնում են հողը: Բակում հավաքում են թափթփված աղբը, հետևում են բույսերի աճին, բացում են լողավազանի ծածկը , ջրից հանում քարերը, ցանցով հավաքում-մաքրում ջրի երեսը, հագնում լողազգեստները:
  • 9:30-10:00—Ռոդարիական ուրախ մարմնամարզությանը միանում են կոմիտասյան երգն ու պարը: Դաստիարակը սանի հետ պետք է մագլցի, վազի, թռչի բարձրությունից, չոչ անի, գլուխկոնծի տա և այլն՝ խենթություներով լինելով անմիջական մասնակիցը կրթության, լինելով սաներից մեկը, ոգևորելով, երևակայելով…:
    Սաները հաճախ իրենք են շարժումները որոշում: Երբեմն մարմնամարզության ընթացքում կենդանիներ են դառնում, շարժումային տարբեր փոքրիկ ներկայացումներ են ստացվում, երբեմն ամբողջ վարժանքը պարի է վերածվում: Խաղաստեղծ միջավայր կարող է լինել նաև մեր մարմինը: Երբ նրան ավելացնենք «լույս + ստվեր= ստվերախաղբաղադրատոմսը», կստացվի իմացումի հերթական, իսկական հրճվանք: Ինչքան ուզում ես թափահարի՛ր ոտքերդ, ձեռքերդ, մարմինդ, մազերդ, ստվերային ներկայացումներ խաղա՛, կապիկություն արա՛, սավառնի՛ր, իրական ազատությունը զգա՛…:
  • 10:00-10:30Նախաճաշ
  • 11:00-12:00— Ամառային լողափնյա հրճվանք։
  • 12:30-13:00Ճաշ
  • 15:30-16:00- Հետճաշիկ:
  • Ես կարողանում եմ… (Ես կարողանում եմ ինքնուրույն լվացվել,հագնվել,սպասքադրել և հավաքել-մաքրել): Օրվա 4 հերթապահները նախապատրաստում են նախաճաշի, ճաշի և հետճաշիկի սեղանը:
  • 13:00-15:00- Քուն (Աստղափայլ օրորներ):
  • 15:00-16:00— Ազատ գործունեություն, տուն ճանապարհել:

«Քաղենք խաղողը, լցնենք կողովը» նախագիծ

Երկուշաբթի` «հավեսի խաղոքաղ Սասնա լանջից», «խաղողի օրհնություն եկեղեցիում»

Երեքշաբթի`«խաղողի, խաղողաքաղի ազգային, ծիսական, ծեսին համապատասխան երգեր, պարերգեր, պարեր», «Խաղողածեսի ծիսական ուտեստ՝ լոշիկ թխիկ»

Չորեքշաբթի`

«Քաղենք խաղողը, լցնենք կողովը»

Նախագիծ՝ «Աստվածածնի Վերափոխման տոն կամ Խաղողօրհնեք»

Հինգշաբթի`«լողափնյա ռոդարիական խաղեր»

Ուրբաթ` «լողավազանի մաքրման ծես, սպունգների օգնությամբ»